Cảm nhận về đoạn thơ Đất nước trong trường ca Mặt trời khát vọng của Nguyễn Khoa Điềm

Đề bài: Cảm nhận về đoạn thơ Đất nước trong trường ca Mặt trời khát vọng của Nguyễn Khoa Điềm

Bài làm

Cảm nhận về đạn thơ Đất nước trong  trường ca Mặt trời khát vọng của Nguyễn Khoa Điềm – Nguyễn Khoa Điềm là một trong những nhà thơ tiêu biểu nhất của thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Thơ ông giàu chất suy tư, lắng đọng, xúc cảm, thường thể hiện tâm tư, ý thức của một công dân yêu nước với vai trò và trách nhiệm của thế hệ trẻ Việt Nam trong cuộc chiến đấu chung của dân tộc, thể hiện những nhận thức sâu sắc về nhân dân, đất nước qua trải nghiệm của chính mình. Và đoạn trích Đất nước trong  trường ca Mặt trời khát vọng là một trong những đoạn trích tiêu biểu nhất của ông hàm chứa đầy đủ nội dung của tư tưởng này.

Đoạn trích thuộc phần đầu chương V có tên Đất nước của trường ca Mặt đường khát vọng được Nguyễn Khoa Điềm viết ở chiến khu Trị – Thiên 1971, in lần đầu năm 1974. Tư tưởng chủ đạo của đoạn thơ là Đất nước của nhân dân.  Đất nước hòa quyện gắn bó sâu sắc trong cuộc sống hàng ngày của nhân dân. Đất nước làm nên cuộc sống nhân dân. Nhân dân với những đóng góp hy sinh lớn lao trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước hàng ngàn năm qua đã làm nên “đất nước muôn đời”

Trong đoạn đầu, với giọng điệu suy tư hướng tới trả lời 2 câu: Đất nước có từ bao giờ? Ở đâu? Nguyễn Khoa Điềm đã đưa đến một cách cảm nhận vừa mới mẻ, vừa xúc động thấm thía về đất nước trong mối quan hệ với cuộc sống nhân dân. Câu thơ mở đầu đưa đến một cảm nhận ấm áp và tự hào về sự hình thành của đất nước:

“Khi ta lớn lên đất nước đã có rồi”

Với việc điệp lại liên tiếp từ ghép “đất nước” trong cả đoạn thơ, tác giả đã đưa đến cảm giác đất nước không ở đâu xa lạ, đất nước luôn gắn bó thân thiết với cuộc sống hàng ngày. Đất nước có mặt ở mọi nơi, hòa nhập trong mọi hình hài dù là con người với ông bà, cha mẹ, với anh và em, dù là cảnh vật với sông núi biển khơi. đất nước có thể hữu hình – “cái kèo, cái cột, …hạt gạo, …miếng trầu” hoặc vô hình sau những nghĩa tình của gừng cay muối mặn. Lịch sử lâu đời của đất nước được tô đậm hơn trong sự khám phá:

"Đất nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa…” mẹ thường hay kể. “

Đã gợi ra chiều dài thăm thẳm của lịch sử lâu đời của đất nước. “Ngày đó” là một khái niệm mơ hồ về thời gian. Tính chất mơ hồ không xác định khiến sự ra đời của đất nước càng trở nên xa xăm, cũng là “ngày xửa ngày xưa” khi “dân mình biết trồng tre mà đánh giặc”, khi “tóc mẹ thì bới sau đầu”, khi “cha mẹ thương nhau bằng gừng cay muối mặn”… Câu thơ đã giúp người đọc nhận ra đất nước bắt đầu, đất nước lớn lên, đất nước hình thành và phát triển chính từ những phong tục tập quán, những truyền thống văn hóa, lịch sử lâu đời. Đất nước đã hiện ra trong những huyền thoại bay bổng và đẹp đẽ, về thời gian buổi đầu lập nước:

“Đất là nơi Chim về
Nước là nơi Rổng ở
Lạc Long Quân và Âu Cơ
Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng”

Cảm nhận về đoạn thơ Đất nước trong trường ca Mặt trời khát vọng của Nguyễn Khoa Điềm

Cảm nhận về đoạn thơ Đất nước trong trường ca Mặt trời khát vọng của Nguyễn Khoa Điềm

Loading...

Đây là một huyền thoại đầy ý nghĩa đem lại niềm tự hào về lịch sử xa xăm của ngày lập nước, niềm kiêu hãnh về dòng dõi con Rồng cháu Tiên, niềm thương mến về nghĩa tình “đồng bào” thiêng liêng, ruột thịt. Qua những câu thơ gợi nhớ truyền thuyết về vua Hùng Vương và ngày giỗ Tổ, câu chuyện về chú bé Làng Gióng cầm gậy tre đánh giặc, về lớp lớp những thế hệ người Việt Nam với “những ai đã khuất” trong quá khứ, “những ai bây giờ” trong hiện tại, “con ta lớn lên” trong tương lai:

“Yêu nhau và sinh con đẻ cái
Gánh vác phần người đi trước để lại
Dặn dò con cháu chuyện mai sau”

Nguyễn Khoa Điềm đã làm hiện lên trong suy tưởng của người đọc một chiều dài thăm thẳm trong thời gian lịch sử của đất nước. Qua đó, đất nước được cảm nhận như một sự thống nhất hài hòa các phương diện văn hóa – lịch sử, đạo lý, vừa thiêng liêng cao quý, vừa gần gũi gắn bó với cuộc sống nhân dân, khiến cho núi sông không đơn thuần chỉ là những cảnh sắc thiên nhiên mà trở nên thiêng liêng, gần gũi trong tâm thức người Việt, trở thành chứng tích của tổ tiên xa xăm, khiến cho dân Việt:

“Hàng năm ăn đâu làm đâu
Cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ Tổ”

 Đất nước hiện ra trong những không gian lớn lao, kỳ vĩ với núi rừng sông biển, nơi “con chim Phượng hoàng bay về hòn núi bạc”, nơi “con cá ngư ông mong nước biển khơi”. Đất nước cũng là nơi “dân mình đoàn tụ”, là không gian sinh tồn của cả cộng đồng dân tộc qua bao thế hệ với “những ai đã khuất – những ai bây giờ”. Đất nước còn hiện hữu gần gũi thân yêu trong những mái nhà tranh, trong “cái kèo cái cột thành tên”. Trong cảm nhận của tuổi trẻ, đất nước là một cõi thơ mộng ngọt ngào với những không gian tuyệt diệu dành cho tình yêu đôi lứa:

“Đất là nơi anh đến trường
Nước là nơi em tắm
Đất nước là nơi ta hò hẹn
Đất nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm”

Mái trường nơi anh học, dòng sông nơi em tắm, giếng nước gốc đa “nơi ta hò hẹn”… những không gian chứa đựng bao tình thương nỗi nhớ ấy đều là sự hiện hữu cụ thể nhất, gần gũi nhất của những giá trị tinh thần, những đạo lý làm nên đất nước.

Qua sự dẫn dắt của nhà thơ, người đọc nhận ra một điều giản dị mà sâu sắc: nhìn ở bình diện không gian, đất nước là nơi những thế hệ con người Việt Nam “sinh ra, lớn lên, yêu nhau và sinh con đẻ cái”, lao động dựng xây, chiến đấu bảo vệ Tổ quốc thân yêu. Trên chiều rộng của không gian địa lý, chiều dài của thời gian lịch sử, đất nước được cảm nhận như sự thống nhất của các phương diện văn hóa, phong tục, đạo lý…Con người đất nước ta cần cù trong lao động dựng nước, dũng cảm kiên cường trong những cuộc đấu tranh giữ nước, nhân hậu nghĩa tình trong ứng xử của cuộc sống hàng ngày, đó là chiều sâu văn hóa tạo nên nền tảng vững chắc cho một đất nước.

Hình hài đất nước, sự phát triển phồn thịnh của đất nước trong tương lai, vị trí tầm vóc của đất nước trên trường quốc tế đã được tác giả thể hiện trong một viễn cảnh đẹp đẽ và lãng mạn:

“Mai này con ta lớn lên
Con sẽ mang Đất Nước ra đi
Đến những tháng ngày mơ mộng”

Đất nước nhọc nhằn, nghèo khó, đất nước đau thương vất vả trong những cuộc chiến tranh hôm qua, đất nước ấy sẽ to đẹp hơn” trong ngày mai khi “con ta lớn lên”, mang trong mình những phẩm chất đẹp đẽ của bao thế hệ người Việt trong lịch sử dựng nước và giữ nước, đưa đất nước đến những bến bờ xa hưng thịnh, phồn vinh, sánh vai với các cường quốc năm châu.

Đoạn trích đã thể hiện những nét đặc sắc trong phong cách thơ Nguyễn Khoa Điềm, với sự kết hợp giữa chính luận với trữ tình, suy tưởng và cảm xúc, nhờ đó đoạn thơ đã đưa đến những nhận thức: đất nước không ở đâu xa, đất nước là những gì gần gũi thân yêu, bình dị trong cuộc sống hàng ngày, đất nước ở trong ta với tâm hồn, cốt cách, đất nước ở ngoài ta với những nuôi dưỡng, dạy dỗ, chở che.

Lưu Ng

Đánh giá bài viết

Ứng dụng VĂN MẪU TỔNG HỢP trên điện thoại với hơn 30k bài văn mẫu hay nhất, giải bài tập SGK, soạn văn đầy đủ chi tiết. Hãy tải App ngay để chúng tôi phục vụ bạn tốt hơn nhé!

Nếu thấy bài viết hay, hãy động viên và chia sẻ ban biên tập! Các bình luận không phù hợp sẽ bị cấm bình luận vĩnh viễn.

Loading...